ટૂંકો જવાબ
ટેક્સટાઇલ colour separation માં design ને દરેક ink માટે એક flat layer માં વહેંચવામાં આવે છે, અને દરેક layer એક screen બને છે. કાપડની મોટાભાગની printing માં CMYK dots ને બદલે spot colour (દરેક ink એના exact shade માં બનાવાય) વપરાય છે, એટલે 6 colour ની design માં 6 screen લાગે.
મુખ્ય વાતો
- એક ink એટલે એક screen. 6 colour ની design માં 6 screen લાગે, અને દરેક extra colour ખર્ચ વધારે.
- પહેલાં colours ઓછા કરીને સાફ કરો: scan માં ત્રણ સરખા red ત્રણ અલગ screen બની જાય.
- Printer ને પૂછો કેટલો trap આપવો; એક ગાઇડ આશરે 0.2 થી 0.5 mm overlap કહે છે.
- Vertical repeat ને screen સાથે મેળવો, જેમ કે 640 mm screen પર 320 mm (એક ચક્કરમાં બે).
- ઓછા મીટરના order માં digital સામાન્ય રીતે સસ્તું પડે; break-even ના અંદાજ 1,200 થી 5,000 m છે.
Colour separation એટલે design ને દરેક ink માટે એક અલગ layer માં વહેંચવી. Screen printing માં દરેક layer પોતાની અલગ screen પર expose કે engrave થાય છે, એટલે design માં જેટલા colour, એટલી screen.
ખર્ચનો મોટો ભાગ આ screens નો જ હોય છે. તમે Surat, Jetpur કે Ahmedabad ની કોઈ mill કે print house માટે design બનાવતા હો, તો engraver પાસે ખરેખર આ separated file જ જાય છે.
આ ગાઇડમાં જોઈશું કે separation કેવી રીતે થાય, ખર્ચ શેનાથી વધે, અને file એવી કેવી રીતે બનાવવી કે સવાલો સાથે પાછી ન આવે.
Colour separation એટલે શું
ધારો કે કાપડ પર એક red motif છે, એક green પાંદડું, એક yellow butta અને navy ground. એટલે ચાર ink. Screen printing માટે design ને ચાર અલગ images માં તોડવામાં આવે છે. દરેક image માં જ્યાં એ ink પડવાની હોય ત્યાં black, બાકી બધું ખાલી.
દરેક image એક screen બને છે: flatbed table માટે flat screen, અથવા rotary machine માટે nickel નો cylinder. પછી printer દરેક ink ને shade માં બનાવે છે અને એક પછી એક કાપડ પર print કરે છે.
Photoshop માં આ અલગ images spot channels તરીકે રખાય છે. જે file માં ફક્ત spot channels હોય (RGB કે CMYK નહીં), એને multichannel file કહે છે.
Textile CAD programs આ જ કામ પોતાની colour list થી કરે છે, અને idea એ જ છે: એક colour, એક channel, એક screen.
Spot અને process (CMYK)
Separation ની બે મુખ્ય રીત છે.
Spot colour separation: દરેક colour પોતાની અલગ ink છે, જે exact shade માં બનાવાય છે (ઘણી વાર Pantone TCX card કે buyer ના swatch સાથે match કરીને). દરેક ink નો channel મોટાભાગે solid હોય, sharp edges સાથે.
Fabric printers ને spot colour ગમે છે કારણ કે દરેક ink solid layer માં પડે, એટલે colours સાફ અને ઘેરા આવે. આ રીત dark ground પર પણ ચાલે અને light પર પણ.
Process (CMYK) separation: design ને CMYK channels માં વહેંચાય છે, અને ચાર inks ના નાના નાના halftone dots આંખમાં ભળીને બીજા colours બનાવે છે. Magazines આ રીતે print થાય છે. કાપડ પર ચારેય transparent process inks ને light ground જોઈએ, અને result spot inks જેટલું ચમકદાર નથી આવતું.
Textile mills માં મોટાભાગે spot colour ચાલે છે. એક સામાન્ય saree, dress material કે bedsheet design માં 4 થી 12 flat colours હોય, અને buyer ઇચ્છે કે દરેક colour shade card સાથે match થાય. Spot separation થી આ control મળે છે.
નોંધ: Soft shading વાળી photographic designs અલગ છે. આજકાલ એમાંની મોટાભાગની digital print પર જાય છે, જ્યાં separation ની જરૂર જ નથી પડતી.
એક ત્રીજી રીત છે simulated process કે index separation, જેમાં થોડી spot inks ના dots કે dither pattern થી photographic shading ની નકલ થાય છે. T-shirt પર આ સામાન્ય છે, પણ મીટરવાળા કાપડ (yardage) ની printing માં ઓછું.
Separation કેવી રીતે થાય
Photoshop માં હાથથી
ઘણા job work designers Photoshop માં separation કરે છે. સામાન્ય રીતે steps આ છે:
- Design ને final colours ની સંખ્યા સુધી ઓછી કરો. Image > Mode > Indexed Color માં બરાબર તમારી inks ના colours વાળી custom palette લો, dither ને none રાખો, જેથી દરેક pixel તમારી કોઈ એક ink નો બની જાય.
- Result સાફ કરો. Zoom કરીને છૂટા છવાયા pixels અને noise કાઢો, ખાસ કરીને જ્યાં બે colour મળે છે.
- દરેક colour ને select કરો (Select > Color Range, અથવા anti-alias બંધ રાખીને Magic Wand) અને selection ને channel તરીકે save કરો.
- દરેક saved channel ને spot channel બનાવો અને એને ink નો colour આપો, જેથી preview print જેવો દેખાય. Photoshop નું "solidity" setting ફક્ત screen પરનો preview બદલે છે; output પર એની કોઈ અસર નથી.
- RGB channels delete કરો, check કરો કે દરેક pixel કોઈ ને કોઈ channel માં છે, અને spot channels રાખીને PSD કે TIFF માં save કરો.
આ રીત ચાલે, પણ બારીક florals માં બહુ સમય લાગે. સૌથી વધારે કલાકો સફાઈવાળા step માં જાય છે.
Textile CAD software થી
NedGraphics, Arahne જેવા textile CAD programs, જે Indian mills માં વપરાય છે, આમાંનું ઘણું કામ automatic કરી દે છે. તમે colours ની સંખ્યા પસંદ કરો, program scan કે painted design ને એટલા colours માં લાવી દે, અને cleaning tools છૂટા pixels કાઢી નાખે.
મોટાભાગના programs માં repeat, colorways અને engraver માટેનું separation output પણ એમાં જ થઈ જાય. તકલીફ ખર્ચ અને training ની છે, એટલે ઘણા નાના studios હજી Photoshop પર જ કામ કરે છે.
Colours અને screen નો ખર્ચ
દરેક extra colour એટલે એક વધુ screen બનાવવી, સાચવવી, ચડાવવી અને ધોવી. ખર્ચ મુખ્યત્વે આનાથી વધે:
| ખર્ચ ક્યાંથી | Colours સાથે કેમ વધે |
|---|---|
| Screens | દરેક colour ની એક. દરેક design માટે નવી screen બનાવવી કે re-engrave કરવી પડે. |
| Engraving | દરેક screen એના separation પરથી અલગ engrave થાય. |
| Strike-off (sampling) | Run પહેલાં દરેક screen ચડે અને દરેક ink નો shade કાપડ પર check થાય. |
| Set-up અને ધોવાનો સમય | Designs વચ્ચે વધારે screens ચડાવવી, register કરવી અને ધોવી પડે. |
| Colorways | Screens ફરી વાપરી શકાય, પણ દરેક colorway ની ink અલગ બનાવવી અને approve કરાવવી પડે. |
રૂપિયામાં rates શહેર, mill અને order size પ્રમાણે બદલાય, અને બહુ ઓછા ક્યાંય છપાયેલા મળે. અમને એક આંકડો મળ્યો: 2018 માં એક Indian textile professional ની સરખામણીમાં દરેક rotary screen આશરે ₹3,500 ની કહેવાઈ હતી, engraving અલગથી.
એ જ સરખામણીમાં કહ્યું હતું કે એક strike-off sample નો ખર્ચ per-metre order price ના 3 થી 4 ગણો થઈ શકે. આને અંદાજિત અને જૂનો reference ગણો, અને તમારા printer પાસેથી આજના rates પૂછો.
ઉદાહરણ: જો દરેક screen નો ખર્ચ નક્કી હોય, તો 10 colour વાળી design માં screen નો ખર્ચ 3 colour વાળી design કરતાં ત્રણ ગણાથી પણ વધારે થાય, અને એ એક મીટર print થાય એ પહેલાં જ લાગી જાય. એટલે જ designers ને કહેવાય છે "આને 8 colour માં લાવો", અને એટલે જ separation અને colour ઓછા કરવાનું સાથે સાથે ચાલે છે.
Rotary machines ની એક પાકી limit પણ છે. Industry sources માં આશરે 12 થી 24 screen ચલાવતા rotary machines ની વાત છે, અને design માં machine ની screen positions કરતાં વધારે colour ન હોઈ શકે.
Trapping, half-tones અને fall-on
Trapping (overlap)
ચાલતા કાપડ પર screens ક્યારેય એકદમ perfect line માં નથી બેસતી. File માં બે colour કિનારેથી કિનારે મળતા હોય, તો સહેજ ખસે એટલે વચ્ચે print વગરની પાતળી સફેદ લાઇન રહી જાય.
Trapping આ સુધારે છે: એક colour ને થોડો મોટો કરી દેવાય, જેથી બાજુના colours થોડા overlap થાય. એક separation ગાઇડ આશરે 0.2 થી 0.5 mm overlap ની સલાહ આપે છે. સાચું માપ કાપડ, machine અને printer પર આધાર રાખે, એટલે separation પહેલાં પૂછી લો.
ટિપ: સામાન્ય રીતે આછા colour ને ઘેરા colour ની નીચે ફેલાવાય છે, જેથી overlap દેખાય નહીં.
Half-tones
Half-tone એક ink ના આછા shade ને dots ના pattern માં ફેરવે છે. Red નો 40% dot area pink જેવો દેખાય, એ જ red screen થી.
Half-tones માટે બારીક screen mesh જોઈએ. Screen બનાવનારા ભારે, solid coverage માટે જાડી mesh અને બારીક details અને half-tones માટે બારીક mesh કહે છે.
Rotary printing માટે એક ગાઇડ આશરે 30 થી 55 lines per inch નો halftone range આપે છે, જે paper printing કરતાં ઘણો જાડો છે, કારણ કે કાપડ ink ને ફેલાવી દે છે. Engraver સાથે હંમેશાં check કરો કે એમની screens કઈ half-tone settings પકડી શકશે.
Fall-on effects
બે transparent inks એક પર એક print થાય, તો કાપડ પર ભળીને ત્રીજો colour બનાવે. Blue પર yellow print કરો તો green બને. Textile designers આને fall-on કહે છે.
વિચારીને કર્યું હોય તો fall-on extra screen વગર એક extra shade આપી દે. Planning વગર એ દરેક એવી જગ્યાએ ઘેરી outline બનીને દેખાય જ્યાં તમારો trap overlap થાય છે.
Fall-on જોઈતો હોય, તો એ ભાગને બંને channels ના overlap તરીકે બનાવો, અને printer ને કહો કે કઈ inks એક પર એક પડવાની છે.
Rotary screen માટે repeat size
Rotary machine માં screen એક cylinder હોય છે. Cylinder નું એક ચક્કર design ની એક લંબાઈ print કરે, એટલે vertical repeat screen ના circumference માં બરાબર fit થવો જોઈએ, અથવા એમાં પૂરેપૂરો ભાગાવો જોઈએ. એવું ન હોય તો દરેક ચક્કરે એક સાંધો દેખાય.
Screen બનાવનારા અને calculators સામાન્ય circumference 640 mm, 819 mm (ઘણી વાર 820 બોલાય), 914 mm અને 1018 mm બતાવે છે. થોડા suppliers 530, 688 અને 725 mm પણ રાખે છે. Repeat શરૂ કરતાં પહેલાં તમારી mill ને પૂછી લો કે એમનું machine કઈ screen લે છે.
300 DPI પર દરેક size કેટલા pixel થાય (mm ÷ 25.4 = inch, પછી × 300):
| Screen circumference | Inch માં | 300 DPI પર pixel (એક પૂરું ચક્કર) | જે repeat આમાં પૂરેપૂરા ભાગાય |
|---|---|---|---|
| 640 mm | 25.20 in | 7,559 px | 320 mm (એક ચક્કરમાં 2), 160 mm (એક ચક્કરમાં 4) |
| 819 mm | 32.24 in | 9,673 px | 409.5 mm (એક ચક્કરમાં 2), 273 mm (એક ચક્કરમાં 3) |
| 914 mm | 35.98 in | 10,795 px | 457 mm (એક ચક્કરમાં 2) |
| 1018 mm | 40.08 in | 12,024 px | 509 mm (એક ચક્કરમાં 2) |
ઉદાહરણ: 30 cm repeat વાળી design 640 mm screen માં fit નહીં થાય. એને 320 mm (એક ચક્કરમાં બે repeat) કે 213.3 mm (એક ચક્કરમાં ત્રણ) પર resize કરવી પડે. આ design stage માં જ કરો, કારણ કે તૈયાર separation ને ખેંચવાથી તમારું trapping પણ ખેંચાઈ જાય.
અમારું fabric DPI calculator કોઈ પણ લંબાઈની pixel size કહી દે છે.
Half-drop અને બીજા repeats પણ rotary પર ચાલે, બસ પૂરો vertical repeat circumference માં ભાગાવો જોઈએ. Flatbed screens ની limit flat screen ની size ની હોય, પણ એ rotary cylinder કરતાં લાંબા repeat લઈ શકે.
Flatbed, rotary કે digital
ત્રણેય રીતમાં મુખ્ય ફરક set-up ખર્ચ અને speed નો છે, એટલે order quantity (MOQ) નક્કી કરે કે કઈ રીત બરાબર રહેશે.
| Flatbed screen | Rotary screen | Digital (inkjet) | |
|---|---|---|---|
| Separation જોઈએ? | હા, દરેક colour ની એક flat screen | હા, દરેક colour નો એક cylinder | ના |
| Repeat ની limit | Flat screen ની size | Screen circumference (640, 819, 914, 1018 mm અને બીજા) | ખરેખર કોઈ repeat limit નહીં |
| સામાન્ય speed | 15 થી 25 yards per minute | 27 થી 54 મીટર per minute, અમુક machines પર વધારે | Scanning machines પર ઘણું ધીમું; single-pass machines બહુ ઝડપી |
| Colours | દરેક screen પર એક | દરેક screen પર એક, machine ની screen count સુધી | ગમે તેટલા |
| શેના માટે સારું | મોટા repeat, placement prints, border અને પાલવ | Allover કાપડના લાંબા order | Sampling, નાના order, ઘણા colorways, photographic designs |
Digital ક્યાં સુધી સસ્તું રહે? છપાયેલા અંદાજ અલગ અલગ છે, પણ એકબીજા સાથે મળતા આવે છે:
- Gherzi ની એક study, જે એક rotary screen અને printer બનાવતી company એ quote કરી છે, break-even આશરે 1,200 મીટર પ્રતિ design પર મૂકે છે. એનાથી ઓછામાં digital સસ્તું, આશરે 1,000 થી 3,000 મીટર વચ્ચે job પર આધાર રાખે, અને એનાથી ઉપર rotary આગળ.
- એક textile industry blog નો સાદો નિયમ છે: 2,000 મીટરથી ઓછું હોય તો digital, 5,000 મીટરથી ઉપર rotary, અને વચ્ચેનો નિર્ણય colours અને colorways ની સંખ્યા પરથી થાય.
- 2018 વાળી Indian સરખામણી, જેની ઉપર વાત કરી, કહે છે કે 3 થી 4 colorways વાળી design માં digital આશરે 2,500 મીટર સુધી ફાયદાનું છે.
Indian designer માટે હિસાબ સીધો છે. કોઈ boutique નો 200 મીટરનો placement print kurti order digital પર જશે, ન screen, ન separation.
કોઈ dress material mill જે એક allover design ના થોડા colorways માં કેટલાય હજાર મીટર print કરે છે, એ rotary ચલાવશે, અને ત્યાં separation નો ખર્ચ આરામથી નીકળી જાય.
ટિપ: Sample digital પર કાઢો, order લો, અને ફક્ત એ જ designs rotary પર લઈ જાઓ જે વધારે માત્રામાં વેચાય છે. Rotary માં સમય વધારે લાગે, કારણ કે screens engrave થવી પડે અને strike-off approve થવો પડે.
File તૈયાર કરવી
Separation જાતે કરો કે કોઈ separation artist ને આપો, સાફ file થી ઘણા દિવસ બચે છે. મોકલતાં પહેલાં:
- Colour count પાકો કરો. નક્કી કરો printer કેટલી inks વાપરશે અને design ને એટલા colours માં લાવો. File name માં લખી દો, જેમ કે "rose-border_8col_640.psd".
- Repeat ને screen સાથે મેળવો. Mill જે circumference વાપરે છે, એની સાથે vertical repeat match કરો, અને offset થી સાંધા check કરો.
- Full size પર કામ કરો. Engraver જે final print size અને resolution માંગે, એ જ પર separation કરો. નાની file ને પછી મોટી કરવાથી દરેક screen પર ઝાંખી, પગથિયાં જેવી edges આવે.
- Soft edges કાઢો. Anti-aliased કે blur વાળી edges વચ્ચેના એવા colours બનાવે જે કોઈ screen ના નથી. Hard edges વાળા flat colours સાફ separate થાય.
- બારીક લાઇનો print થાય એવી રાખો. બહુ પાતળી લાઇનો અને નાના dots જાડી screen પર કદાચ ન ટકે. Minimum line width પૂછી લો.
- દરેક channel ને નામ આપો. Spot channels ના નામ ink અને ક્રમ પ્રમાણે રાખો, જેમ કે "1 navy ground", "2 red", "3 yellow".
ધ્યાન રાખો: એવા format માં save કરો જે channels રાખે. PSD અને TIFF માં spot channels રહે છે. JPG માં નહીં, અને WhatsApp પર JPG માં મોકલેલી design માં compression noise હશે જે પહેલાં સાફ કરવો પડશે.
તમારી separated file print width માટે નાની હોય, તો અમારું AI image upscaler spot channels વાળી multichannel PSD, TIFF અને બીજા formats લે છે, અને design ને 4× કે 8× મોટી કરે છે.
સામાન્ય ભૂલો
- બહુ બધા સરખા દેખાતા colours. Scan માં ત્રણ સહેજ અલગ red ત્રણ screen બની જાય. Colour ઓછા કરવાના step માં એમને એક કરી દો.
- Trap નથી આપ્યો. જે colours ફક્ત કિનારે અડે છે, એમની વચ્ચે કાપડ પર સફેદ gap દેખાય.
- ઘેરી inks માં વધારે trap. બે તેજ colours નો પહોળો overlap ઘેરી લાઇન print કરે, એટલે કે ન જોઈતો fall-on.
- Screen માટે ખોટો repeat. 640 mm cylinder પર 30 cm repeat દરેક ચક્કરે સાંધો છોડે.
- Compressed JPG પરથી separation. JPG નો noise દરેક screen પર દાણા બનીને આવે. TIFF, PSD કે PNG થી શરૂ કરો.
- Colorways ભૂલી જવા. Buyer ને ચાર colorways જોઈતા હોય, તો check કરો કે separation ચારેયમાં ચાલે. જે fall-on એક palette માં સારો લાગે, એ બીજામાં ડહોળો લાગી શકે.
અમારું Channel Separation tool, જે design ને screen printing માટે spot colour channels માં વહેંચે છે, જલ્દી આવી રહ્યું છે. Colour separation page પર waitlist join કરો, ખૂલતાં જ તમને ખબર પડી જશે.
ત્યાં સુધી, તમારી design કે એની separations print size માટે નાની હોય, તો AI image upscaler અજમાવો, જે spot channels વાળી multichannel PSD પહેલેથી વાંચી લે છે.
લોકો જે પૂછે છે
Spot colour separation એટલે શું?
Design નો દરેક colour પોતાની અલગ ink તરીકે બનાવાય છે અને પોતાની અલગ screen થી print થાય છે. Separation file માં દરેક ink નો એક channel હોય છે, સામાન્ય રીતે black અને white, જે બતાવે છે કે એ ink ક્યાં ક્યાં પડશે.
Rotary printing machine કેટલા colour print કરી શકે?
એ machine માં કેટલી screen positions છે એના પર આધાર રાખે છે. Industry sources માં આશરે 12 થી 24 screen વાળા rotary machines ની વાત છે, અને fall-on overlap થી extra screen વગર થોડા shades વધારે મળી શકે.
Rotary printing, digital printing કરતાં સસ્તું પડે?
ફક્ત લાંબા order માં. Industry ની સરખામણીઓમાં break-even આશરે 1,200 થી 5,000 મીટર પ્રતિ design વચ્ચે બતાવ્યો છે, જે colours ની સંખ્યા, colorways અને local labour ના ખર્ચ પર આધાર રાખે છે. એનાથી ઓછામાં digital સામાન્ય રીતે સસ્તું પડે.
Photoshop ને બદલે CorelDRAW માં colour separation થઈ શકે?
હા, flat fill વાળા vector artwork માં દરેક ink ને પોતાનો spot colour આપીને separation print કરી શકાય. Scan કરેલી કે painted designs માં Photoshop કે textile CAD program સહેલા પડે, કારણ કે પહેલાં colours ઓછા કરીને સાફ કરવા પડે છે.
Screen engraver ને કઈ file મોકલવી?
પહેલાં engraver ને પૂછી લો. સામાન્ય રીતે layered કે multichannel PSD, અથવા દરેક screen માટે એક spot channel વાળી TIFF મોકલાય છે, screen ની size અને repeat પર, અને file name માં colour count અને repeat લખેલો હોય.